Bản tin thị trường IIoT & Tự động hóa – Tháng này

Trong bối cảnh sản xuất tại Việt Nam đang tăng tốc chuyển đổi số, nhiều doanh nghiệp tìm cách nâng cao OEE, giảm downtime và tối ưu chi phí năng lượng. Bản tin ngắn dưới 1.000 từ này tổng hợp các điểm nổi bật gần đây và gợi ý hành động thực tiễn cho nhà máy.

1. Xu hướng nổi bật: Edge AI tiến vào dây chuyền

• Điều gì mới: Các mô-đun Edge AI gắn trực tiếp tại máy (camera, PLC, IPC) cho phép xử lý hình ảnh và dữ liệu cảm biến tại chỗ, không phụ thuộc băng thông đám mây.
• Lợi ích: Phát hiện lỗi bề mặt, đếm sản phẩm, kiểm tra nhãn/bao bì, dự báo sự cố ổ trục – với độ trễ thấp và bảo mật tốt hơn.
• Gợi ý triển khai: Bắt đầu từ một trạm kiểm tra hình ảnh có nhịp độ ổn định; dùng camera công nghiệp + đèn chiếu đồng nhất + mô hình phân loại đơn giản. Tích hợp tín hiệu pass/fail về PLC để điều khiển loại bỏ tự động.

2. An ninh mạng OT: Từ “air-gap” sang “segmentation”

• Điều gì mới: Chuẩn ISA/IEC 62443 trở thành khung tham chiếu mặc định cho phân đoạn mạng OT, quản lý tài sản và cập nhật bản vá có kiểm soát.
• Rủi ro thường gặp: Tài khoản mặc định trên HMI/SCADA, máy tính kỹ thuật không diệt virus, chia sẻ USB giữa nhiều máy.
• Gợi ý triển khai 3 bước:
  1. Kiểm kê tài sản OT và phiên bản firmware.
  2. Tạo VLAN riêng cho PLC/HMI/SCADA; chặn lưu lượng không cần thiết.
  3. Áp chính sách sao lưu định kỳ project PLC và cấu hình HMI.

3. Retrofitting: Nâng cấp dây chuyền cũ với IIoT

• Vì sao đáng chú ý: CAPEX cho dây chuyền mới cao; retrofitting giúp khai thác thiết bị hiện có.
• Cách làm: Gắn cảm biến dòng/điện áp, rung, nhiệt; sử dụng gateway hỗ trợ Modbus/OPC UA để thu thập dữ liệu; dựng dashboard OEE/Andon.
• Kết quả kỳ vọng: Giảm 10–25% downtime nhờ cảnh báo sớm; minh bạch hóa nguyên nhân dừng máy theo ca/kíp.

4. Chuẩn kết nối: OPC UA và MQTT song hành

• Khi nào chọn OPC UA: Truyền dữ liệu thời gian thực giữa PLC, SCADA, MES trong nội mạng; mô hình hóa thông tin phong phú.
• Khi nào chọn MQTT: Thu thập dữ liệu từ nhiều điểm phân tán lên broker, đặc biệt hữu ích cho giám sát năng lượng, kho hoặc nhiều nhà máy.
• Khuyến nghị: Dùng gateway hỗ trợ “OPC UA southbound, MQTT northbound” để linh hoạt tích hợp.

5. Quản trị năng lượng: Từ đo đếm đến tối ưu

• Tín hiệu thị trường: Giá điện sản xuất biến động và yêu cầu tuân thủ ISO 50001 tăng.
• Hành động nhanh:
  • Lắp sub-metering cho các tải lớn (máy nén khí, lò, chiller).
  • Thiết lập chỉ số kWh/đơn vị sản phẩm theo ca và loại sản phẩm.
  • Cảnh báo “ngoài ngưỡng” theo thời gian thực trên Andon/SCADA.

6. Case mini: Giảm lỗi đóng gói F&B bằng thị giác máy

• Bối cảnh: Dòng sản phẩm chai PET tốc độ 120 sp/phút, lỗi nhãn lệch và nắp không khít.
• Giải pháp: Camera công nghiệp + đèn vòng + mô hình phân loại tại Edge; tín hiệu lỗi về PLC loại bỏ sản phẩm.
• Kết quả: Tỷ lệ lỗi giảm từ 1.8% xuống 0.5%, hoàn vốn 7 tháng nhờ giảm phế phẩm và nhân công kiểm tra.

7. Checklist nhanh lựa chọn tủ điều khiển PLC/HMI

• Môi trường: Nhiệt độ, bụi, độ ẩm, nhiễu; cần quạt lọc hay điều hòa tủ?
• An toàn: Ngắt khẩn cấp, relay an toàn, đánh số dây và chuẩn màu.
• Chống nhiễu: Tách riêng nguồn động lực/điều khiển, nối đất đúng chuẩn, dùng ferrite tại tín hiệu analog.
• Bảo trì: Label rõ ràng, terminal thuận tiện, có tài liệu sơ đồ cập nhật theo phiên bản.

8. KPI bạn nên theo dõi ngay

• OEE tổng, chia nhỏ theo máy/ca.
• MTBF/MTTR cho nhóm thiết bị trọng yếu.
• Tỷ lệ cảnh báo được xử lý trong SLA.
• kWh/đơn vị sản phẩm theo ca.

Hướng dẫn hành động 30-60-90 ngày

• 30 ngày:
  • Audit nhanh OT và năng lượng; lập danh mục tài sản PLC/HMI/biến tần.
  • Chọn 1 điểm đo thử nghiệm (pilot) cho Edge AI hoặc giám sát năng lượng.
• 60 ngày:
  • Hoàn thiện tủ gateway kết nối OPC UA/MQTT; dựng dashboard OEE cơ bản.
  • Thiết lập phân đoạn mạng và chính sách sao lưu dự án PLC.
• 90 ngày:
  • Mở rộng cảm biến/vision sang trạm thứ 2–3; tinh chỉnh cảnh báo dự đoán.
  • Chuẩn hóa quy trình FAT/SAT và đào tạo vận hành nội bộ.