Nếu bạn là giám đốc kỹ thuật hay quản đốc xưởng, hẳn đã ít nhất một lần đứng giữa hai lựa chọn: giữ PLC truyền thống hay chuyển sang IPC chạy SoftPLC để linh hoạt và chạy được AI/vision tại mép. Đây là khung ra quyết định đã giúp tôi tư vấn thành công cho nhiều dây chuyền F&B, nhựa, điện tử trong 2 năm gần đây.
-
Bản chất khác nhau (đi thẳng vào điều bạn cần)
- PLC truyền thống: Phần cứng chuyên dụng, độ tin cậy cao, thời gian quét ổn định, hệ sinh thái module I/O và motion phong phú. Lý tưởng cho logic tuần tự, interlock an toàn, môi trường nhiễu nặng.
- IPC + SoftPLC: Máy tính công nghiệp chạy hệ điều hành (thường Windows/Linux) kèm phần mềm PLC thời gian thực. Ưu thế ở xử lý dữ liệu, tích hợp AI/vision, logging/historian và kết nối IT/Cloud linh hoạt.
-
Khi nào nên giữ PLC?
- Chu kỳ scan cứng < 5–10 ms, yêu cầu an toàn máy mức PL d/SIL 2–3.
- Môi trường khắc nghiệt (rung, bụi, nhiệt) hoặc không có đội IT vận hành.
- Bài toán chủ yếu là I/O rời rạc, drive đơn giản, không cần xử lý ảnh hoặc ML.
-
Khi nào SoftPLC/IPC vượt trội?
- Cần thị giác máy, Edge AI, hoặc phân tích dữ liệu tại chỗ để giảm độ trễ.
- Phải giao tiếp nhiều giao thức IT (REST, MQTT, database) và lưu trữ lớn.
- Muốn “container hóa” ứng dụng: cùng lúc chạy SoftPLC, dashboard, gateway MQTT trên một thiết bị.
-
Mô hình “lai” thực dụng (giảm rủi ro, vẫn mở đường cho AI)
- PLC chịu điều khiển thời gian thực và safety; IPC xử lý vision/AI và MES/Cloud.
- Kết nối qua OPC UA hoặc Profinet/EtherNet‑IP; dùng cơ chế “pass/fail” và tham số hóa từ IPC về PLC.
- Lợi ích: Không đánh đổi độ tin cậy, vẫn tận dụng AI/analytics. Đây là cấu trúc tôi khuyến nghị cho 80% nhà máy ở VN.
-
Bảng tiêu chí chọn nhanh (ưu tiên theo tác động ROI)
- Độ trễ và ổn định: PLC thắng tuyệt đối cho logic cứng.
- Tích hợp dữ liệu/Cloud: IPC + SoftPLC dễ mở rộng, chi phí tích hợp thấp.
- Chi phí tổng vòng đời: PLC rẻ ở đầu tư ban đầu; IPC tiết kiệm khi có nhiều tác vụ IT/AI về sau.
- Nhân sự: PLC dễ duy trì với đội điện – tự động; IPC cần bổ sung năng lực IT/DevOps cơ bản.
- Rủi ro vận hành: PLC ít rủi ro update; IPC cần quy trình patching và backup image.
-
Sai lầm thường gặp khi “nhảy” sang IPC
- Quên tính đến vệ sinh điện từ (EMC) và cách ly nguồn → nhiễu gây treo hệ.
- Dùng ổ SSD phổ thông thay vì công nghiệp → hỏng sớm do rung/nhiệt.
- Không đóng băng hệ điều hành (kiosk mode, write filter) → người vận hành vô tình thay đổi cấu hình.
-
Checklist triển khai 30 ngày
- Khóa phạm vi: PLC cho interlock/safety, IPC cho AI/vision/middleware.
- Lựa chọn phần cứng: IPC fanless, SSD công nghiệp, UPS DC; PLC với module an toàn nếu cần.
- Mạng: VLAN OT riêng, tường lửa giữa OT–IT, VPN cho hỗ trợ từ xa.
- Sao lưu: Ghost image IPC, backup project PLC/HMI theo lịch; nhật ký thay đổi.
- FAT/SAT: Kiểm thử failover, mất điện đột ngột, và khôi phục dự án trong 15 phút.
Kết luận nhanh
- Nếu bạn ưu tiên độ tin cậy, chu kỳ cứng, ít nhu cầu AI/IT → PLC truyền thống.
- Nếu bạn cần AI/vision, logging lớn, linh hoạt IT → IPC + SoftPLC, tốt nhất theo kiến trúc “lai” với PLC chịu phần an toàn/thời gian thực.
